Czym jest cyberprzemoc i cyberbullying?

W erze wszechobecnego Internetu coraz więcej interakcji przenosi się do przestrzeni cyfrowej. Niestety, wraz z jej rozwojem rośnie także skala zjawiska zwanego cyberprzemocą, znanego również jako cyberbullying.

Co to jest cyberprzemoc?

Cyberprzemoc to forma przemocy psychicznej realizowana z użyciem technologii — Internetu, mediów społecznościowych, platform gamingowych, smartfonów czy komunikatorów. To zachowanie powtarzalne, którego celem jest zawstydzenie, zastraszenie, wywołanie złości wśród osób będących jego ofiarami.

Cyberprzemoc może przybierać różne formy, takie jak:

1. wyśmiewanie i obrażanie w komentarzach lub wiadomościach,
2. rozsyłanie kompromitujących zdjęć lub filmów bez zgody,
3. podszywanie się pod kogoś online (kradzież tożsamości),
4. groźby i szantaż,
5. publiczne ośmieszanie lub wykluczanie z grup.

PAMIĘTAJ!

Cyberprzemoc może być równie dotkliwa jak przemoc fizyczna. Prowadzi m.in. do pogorszenia zdrowia psychicznego, spadku samooceny, izolacji społecznej, depresji, a w skrajnych przypadkach nawet do prób samobójczych. 

Co mówi prawo?

W Polsce cyberprzemoc nie jest ujęta jako jedno konkretne przestępstwo w Kodeksie karnym, ale jej różne formy są regulowane przez kilka przepisów prawa. 

Poniżej przedstawiam najważniejsze akty prawne i przepisy, które mają zastosowanie w przypadku cyberprzemocy:

1. Kodeks karny, m.in.:

• art. 190 § 1 – groźby karalne, 
• art. 190a – tzw. stalking, podszywanie się pod inną osobę w Internecie,
• art. 212 – zniesławienie (np. hejterskie posty, fałszywe informacje), 
• art. 216 – zniewaga (np. wyzwiska przez komunikatory, komentarze),
• art. 267 – bezprawne uzyskanie informacji (np. włamanie na konto w social mediach),
• art. 268 i art. 269 – np. usuwania cudzych danych, włamań czy ataków DDoS.

2. Kodeks cywilny: art. 23 i art. 24. Można dochodzić swoich praw na podstawie przepisów o ochronie dóbr osobistych (np. godności, dobrego imienia). Ofiara może żądać m.in. przeprosin, usunięcia danej treści, zadośćuczynienia pieniężnego.

3. Ustawa o ochronie danych osobowych (RODO) – cyberprzemoc często łączy się z bezprawnym przetwarzaniem lub ujawnianiem danych osobowych (np. publikowanie prywatnych zdjęć, adresu).

4. Ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną: reguluje odpowiedzialność administratorów serwisów internetowych za treści użytkowników, w tym obowiązki po otrzymaniu zgłoszenia o naruszeniu prawa (np. obraźliwe komentarze, cyberbullying na forach internetowych).

5. Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych: art. 81 – przepis wyraźnie zakazuje rozpowszechniania wizerunku bez zgody osoby przedstawionej (dotyczy również zdjęć na portalach społecznościowych).

Co możesz zrobić?

Jeśli jesteś ofiarą lub świadkiem cyberprzemocy:

1. nie odpowiadaj agresją na agresję,
2. zbieraj dowody (zrzuty ekranu, wiadomości, posty, komentarze),
3. zgłoś sprawę administratorowi platformy lub na policję / do prokuratury,
4. porozmawiaj z kimś zaufanym / skorzystaj z pomocy psychologa,
5. skonsultuj swoją sprawę z prawnikiem.